Zabawa symboliczna – co to jest i kiedy się pojawia

Zabawa symboliczna to zabawa „na niby”: dziecko używa jednego przedmiotu tak, jakby był czymś innym (klocek jako telefon), albo odgrywa scenki z codziennego życia (karmienie misia, gotowanie zupy). Pojawia się zwykle między 12. a 24. miesiącem życia i rozkwita w wieku przedszkolnym.

Moment, w którym maluch przykłada banana do ucha i mówi „halo”, wygląda jak żart – a jest jednym z ważniejszych kroków w rozwoju. Dziecko pokazuje, że potrafi myśleć o rzeczy, której nie widzi: banan „udaje” telefon, bo w głowie dziecka istnieje już pojęcie telefonu. Ten sam mechanizm przyda się później do rozumienia liter i cyfr, które też są przecież symbolami.

Jak rozwija się zabawa symboliczna?

• Około 12–18 miesięcy: proste naśladowanie na sobie – dziecko „pije” z pustego kubka, „czesze się” szczotką.
• Około 18–24 miesięcy: udawanie przenosi się na innych – miś dostaje zupę, lalka idzie spać.
• 2–3 lata: przedmioty zastępcze – klocek bywa telefonem, patyk łyżką; pojawiają się pierwsze krótkie scenki.
• 3–5 lat: rozbudowana zabawa w role z podziałem na postaci – sklep, lekarz, dom. O tym etapie piszemy szerzej w przewodniku po zabawie w odgrywanie ról.

Tempo bywa różne i pojedyncze miesiące różnicy nie są powodem do niepokoju. Jeśli jednak dziecko około 2. urodzin w ogóle nie podejmuje zabawy „na niby”, warto wspomnieć o tym pediatrze przy okazji bilansu.

Jak wspierać, nie wyręczając?

Najwięcej daje wspólna zabawa, w której dorosły podąża za pomysłem dziecka: przyjmuje podaną „herbatę”, zostaje pacjentem, dzwoni z klocka. Pomagają też proste rekwizyty z otwartym scenariuszem – kuchnia, zestaw lekarza czy sklep – oraz zwykłe domowe przedmioty: pudełka, chustki, garnki.